خشک شدن دریاچه‌ها و تالاب‌ها، قتل عام خاموش مردم

به گزارش اِپوخ تایمز از عباس شاهسونی، عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی «در ایران سالانه بیش از ۵۳ هزار نفر به دلیل مواجهه با آلودگی هوا جان خود را از دست می‌دهند؛ رقمی که حدود ۱۵ درصد از کل مرگ ‌و میر کشور در سال ۲۰۲۳ را شامل می‌شود. ... به گفته شاهسونی، میانگین غلظت ذرات معلق در هوای ایران طی ۱۰ سال گذشته ۴۰ میکروگرم در متر مکعب بوده است؛ یعنی ۹ واحد بیشتر از میانگین جهانی. ... ۸۶ نفر از هر ۱۰۰ هزار نفر در ایران بر اثر آلودگی هوا جان می‌بازند؛ عددی که بالاتر از میانگین جهانی است. (The Epoch Times - ۱۴ آبان , ۱۴۰۴)

آلودگی هوا دست ساخت طبیعت نیست بلکه محصول تخریب طبیعت توسط مؤسسات سرمایه‌داری (دولتی و خصوصی) برای کسب ابر سود است. کسب سود در ازاء جان هزاران انسان.

چه عواملی باعث آلودگی هوا می‌شود؟

یکی از مهمترین عوامل آلودگی هوا ریز گَردهای معلق در هوا با قطر کمتر از ۲٫۵ میکرون است.  این ریزگردها حامل بسیاری از مواد آلاینده و مسموم هستند. این مواد عبارتند از سلیس، آلومینیوم، انواع سولفات‌ها، فلزات سنگین ناشی از پسماندهای صنعت، خودروها و باکتری‌ها و ویروس‌ها.

آلودگی هوا با افزایش پسماندهای صنعتی و ریزگردها، نسبت مستقیم دارد. عامل اصلی افزایش ریزگردها در ایران کم شدن باران، خشک شدن هوا و زمین و ناشی از آن گسترش صحاری و بیابان‌هاست. ریزگردهای بیابانی رو به افزایش به وسیله بادهای گرم، پس از آلوده شدن به مواد آلاینده، محیط زیست حیوانات منجمله انسان را می‌آلاید.

یکی از مهمترین عوامل کاهش سالانه باران و خشک شدن هر چه بیشتر و دائمی هوا در ایران خشک شدن دریاچه‌ها و تالاب‌هاست.

تالاب چیست؟ تالاب آب وسیع و کم عمقی در خشکی است که می‌تواند فصلی و یا دائمی باشد. برخی از آن‌ها دارای آب شور و برخی آب شیرین‌اند. منابع این تالاب‌ها می‌تواند شعبه‌ای از آب یک رودخانه، یک نهر جاری از کوه، آب دریا و یا فقط از ریزش باران باشد. فرق تالاب و دریاچه عمق آن است عمق تالاب معمولا تا شش متر می‌رسد ولی دریاچه دارای عمق بیشتری‌ست. آب دریاچه‌ها و تالاب‌ها با تابش خورشید بخار می‌شود، هوا و زمین‌ را نمناک می‌کند و باعث پیدایش ابرهای باران‌زا می‌شود. ریزش باران به نوبه خود رودخانه‌ها، دریاچه‌ها و تالاب‌ها را پر آب می‌کند. این اکوسیستم و حرکت دروانی - آب، بخار و دوباره آب - باعث جذب هر چه بیشتر رطوبت هوای اطراف در ابرهای به وجود آمده می‌شود و به ریزش باران بیشتری منجر می‌کردد، طبیعت سبز می‌شود، هوای تنفس سالم و پر اکسیژن می‌گردد، آب آشامیدنی افزایش می‌یابد و کشاورزی از آب بیشتری بهره می‌گیرد.

وقتی دریاچه‌ها و تالاب‌ها خشک می‌شوند، اکوسیستم طبیعت دچار اخلال می‌شود، هوا خشک می‌شود، گیاهان از بین می‌روند و مزارع به بیابان و کویر تبدیل می‌گردد، در اثر باد خشک ریزگردها از زمین برمی‌خیزند.

علت خشک شدن دریاچه‌ها و تالاب‌ها در ایران، تغییر مسیر رودخانه‌ها و یا احداس سد در مسیر آن‌ها برای استفاده آب رودخانه در صنعت، بخشاً کشاورزی و نیز سیاست‌ها مخرب دولت است. بخشی از آب پسماند آلوده در صنعت به اعماق زمین می‌رود و با آب‌های زیر زمینی داخل می‌شود. بدین ترتیب آب مسموم وارد زمین کشاورزی و مخازن آب آشامیدنی می‌شود. بخش مهم آب پسماند صنعت وارد تالاب‌ها و دریاچه‌ها می‌شود، آب را آلود می‌کند و باعث خشک شدن بیشتر تالاب می‌گردد. عامل دیگر استفاده بی رویه و بسیار از سوخت‌های فسیلی در ایران است. بطوری که ایران در استفاده از انرژی فسیلی مقام ششم را در جهان داراست.

در ایران تالاب‌ها و دریاچه‌ها در حال خشک شدن نهائی هستند.

بزرگترین دریاچه ایران دریاچه ارومیه است که حدود ۶۰ رودخانه بزرگ و کوچک به آن می‌ریزند. از جمله آب رودخانه‌های مهاباد، سیمیه‌رود، شهر‌چای، تلخه‌رود، باراندوز، نازلو، زولا، گادر، بردسور و آذر شهر به این دریاجه می‌ریزد.

با احداث سد در مسیر رودخانه‌های مهاباد، شهر‌چای، سیمینه‌رود، زرینه‌رود که مهمترین رودخانه‌ها هستند و احداث برخی سدهای دیگر در مسیر رودخانه‌های کم آب‌تر، مرگ دریاچه ارومیه را باعث گردیدند. در عین حال استفاده بی رویه از آب‌های زیر زمینی باعث کم شدن آب رودخانه‌ها و برکه‌ها می‌گردد و به کاهش شدید آب دریاچه ارومیه می‌انجامد.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای آذربایجان غربی می‌گوید: «در حوضه آبریز دریاچه ارومیه ۸۹ هزار و ۴۳۳ حلقه چاه وجود دارد که از این تعداد، ۷۵ هزار حلقه چاه غیر مجاز و بدون پروانه است.» مکیدن چنین ابعادی از آب‌های زیر زمینی عامل مهمی‌ست در مرگ دریاچه ارومیه.

دریاچه هامون، دریاچه پریشان و دریاچه بختگان نیز به سرنوشت دریاچه ارومیه گرفتار شدند و بدین ترتیب ۸۰٪ رطوبت هوای کشور از بین رفته است. صنعت سودآور برای سرمایه‌داران حیاتی‌ست و این صنعت برای تولید، آب لازم دارد. لذا تغییر مسیر آب رودخانه‌ها به سمت کارخانجات صنعتی و تخریب اکوسیستم در ازاء کسب سود برای سرمایه‌داری امری‌ست طبیعی و عادی. ترامپ فاشیست نیز با همین انگیزه از پیمان محیط زیست پاریس خارج شد.

«۲۷۰ ﺗﺎﻻب در ﮐﺸﻮر ﻣﺎ وﺟﻮد دارد ﮐﻪ ۸۰ ﻣﻮرد آﻧﻬﺎ از وﺳﻌﺘﯽ درﺧﻮر ﺗﻮﺟﻪ ﺑﺮﺧﻮردار ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﻣﯽﺗﻮاﻧﻨﺪ در ﺳﻄﺢ ﺑﯿﻦاﻟﻤﻠﻠﯽ ﻧﯿﺰ ﻣﻄﺮح ﺑﺎﺷﻨﺪ.» (سایت افتاب) ولی از این مجموعه فقط به ۴۲ تالاب توسط کنوانسیون رامسر اشاره می‌شود. «تنها ۳۵ تالاب به مساحت ۱۴۸۳۲۴۷ هکتار به این کنوانسیون معرفی شده است که مشمول قوانین آن می‌گردد. (همانجا)

در ایران از ۴۲ نوع تالاب شناخته شده در جهان، ۴۱ نوع به استثنای تالاب‌های خیلی سردسیری توندرا در ایران به ثبت رسیده است. شادابی این تالاب‌ها می‌تواند کل اکوسیستم کشور را تغییر دهد، باران‌های بیشتری ببارد، زمین‌های سرسبز گسترش یابد و ریزگردها هر روز کمتر شود و بدین ترتیب جان ده‌ها هزار نفر در هر سال از مرگ حتمی نجات پیدا کند.

ولی در حال حاضر «بیش از ۷۰ درصد مساحت تالاب‌های کشور خشک شده‌اند و از مساحت ۳٫۴ میلیون هکتاری تالاب‌های کشور نزدیک به ۴۳ درصد در شدت‌های متفاوت به منشأ و کانون برداشت گرد و غبار تبدیل شده‌اند.» (تسنیم)

خشک شدن این دریاچه‌ها و تالاب‌ها، علاوه بر استفاده آب آن‌ها در صنعت برای کسب ابر سود، علت دیگری نیز دارد که سودهای میلیاردی به جیب سرمایه‌داران سرازیر می‌کند. «خشکیدن دریاچه‌هایی مانند ارومیه، دریاچه نمک قم، بختگان، هامون، جازموریان و … به استناد گزارش‌های رسانه‌ای، وجود منابع عظیم “لیتیوم“ در کف این دریاچه‌ها شاید یکی از دلایل توجه ناکافی به روند خشک شدن این منابع مهم طبیعی و تعلل در احیای آن باشد.» (سایت آفتاب)

لیتیوم فلز پر قیمتی است (۱۶۰ دلار برای هر کیلوگرم) که بدون آن فناوری‌های مدرن قادر به تولید محصول نیستند. لذا استخراج لیتیوم می‌تواند میلیاردها دلار سودآفرینی کند. ولی این سود یکی از عوامل مهمی‌ست که در هر سال به قتل عام خاموش بیش از ۵۳ هزار نفر می‌انجامد و تخریب کامل اکوسیستم و محیط زیست را به همراه دارد. البته این تعداد مرگ و میرها و تخریب‌ها برای استخراج کنندگان لیتیوم زیاد قابل توجه نیست. آن‌ها سود را به هر قیمتی در همین لحظه می‌طلبند و عواقب آن نیز برایشان اهمیتی ندارد.

ولی جمعیت ۸۶ میلیونی ایران که مصائب آلودگی هوا بر آن‌ها تحمیل می‌شود، علیه این فجایع زیست محیطی اعتراض می‌کنند. رژیم ایران برای آرام و قانع کردن آن‌ها به ادله‌ای متوصل می‌شود که برای مردم و حتی خودشان خنده آور است. آن‌ها فکر می‌کنند با این دلائل مسخره می‌توانند مردم را فریب دهند: غضنفری نماینده مجلس می‌گوید: «بخشی از این خشکسالی‌ها نتیجه عمل نکردن به قانون حجاب و عفاف و گسترش فحشا و گناه در جامعه است.»

و مجله اینترنتی آلامتومی‌نویسد: «برای دعا جهت نزول باران، می‌توانید این دعا از امام سجاد (ع) را بخوانید: اللَّهُمَّ اسْقِنَا الْغَيْثَ، وَ انْشُرْ عَلَيْنَا رَحْمَتَكَ بِغَيْثِكَ الْمُغْدِقِ مِنَ السَّحَابِ الْمُنْسَاقِ لِنَبَاتِ أَرْضِكَ الْمُونِقِ فِي جَمِيعِ الْآفَاقِ»

رژیم ایران در واقع به مردم می‌گوید: به آسمان نگاه کنید تا گنج زیر پایتان را بدزدم.

به همین دلیل نیز تا دولت سرمایه‌داری در ایران برقرار است تالاب‌های کشور هر روز خشک‌تر و برای زیست خطرناک‌تر می‌شوند.